Hòa Giải Là Một Tiến Trình Dài

Đúng 10 năm mới gặp lại ông, Trung tướng Nguyễn Văn Thái, Phó giám đốc về Chính trị Học viện Quân sự Đà Lạt (1992-1999). Lần đầu gặp ông là vào năm 1989, khi tôi đã rời quân đội về làm phóng viên Tuổi Trẻ và ông đang là người phát ngôn của Quân tình nguyện VN cho đợt rút quân cuối cùng.

Trong số các nhân chứng lịch sử từ cả hai phía, ông thuộc trong số những vị tướng trí thức, cởi mở và sẵn sàng chia sẻ. Tuy từng là Cục trưởng cục tuyên huấn, Bộ Quốc phòng, nhưng tư duy của ông luôn đổi mới và cho đến nay, đã 87 tuổi, vẫn cực kỳ minh mẫn dù ông nói “không còn quan tâm nhiều tới thời cuộc”.

Vào thời điểm 30-4-1975, ông đang là Phó chính ủy sư 7, đơn vị được giao nhiệm vụ chiếm dinh Độc Lập nhưng sư 7 đã chậm chân hơn Cánh quân quân của Trung tá Bùi Văn Tùng. Tuy nhiên, đơn vị ông sau đó đã “tiếp quản” Dinh và chính ông là người đưa Đại tướng Dương Văn Minh, Thủ tướng Vũ Văn Mẫu và Phó tổng thống Nguyễn Văn Huyền lên tầng trên của Dinh để gặp Tướng Trần Văn Trà. Ông cũng là người công bố các quyết định và tổ chức đưa các thành viên trong “nội các Dương Văn Minh”(bị giữ từ trưa 30-4 đến ngày 2-5-1975) về nhà.

Cách đây vài tuần, khi tôi đang ở Hà Nội, thì nhận được điện thoại của ông. Ông nói, ông đọc cuốn Bên Thắng Cuộc liên tục trong 3 ngày. Điều khá bất ngờ đối với tôi, chính các tướng lĩnh QĐND VN lại là những người đón nhận cuốn sách của tôi nhiệt tình nhất. Tháng 8-2013, khi tôi mới trở về VN sau khóa học một năm ở Mỹ, có 3 vị tướng, trong đó, có hai trung tướng anh hùng LLVT, cùng uống rượu và nói với tôi, “11 giờ đêm tôi có sách của cậu, tôi đọc liền một mạch tới 5 giờ sáng”.

Trung tướng Nguyễn Văn Thái nói, “Có nhiều điều trong cuốn BTC tôi biết, nhưng cũng có nhiều điều tôi không biết. Rõ ràng là phải hòa giải nhưng bản thân tôi thấy đó là một tiến trình rất cần thời gian. Ngày 2-5-1975, khi nghe anh Trà nói, ‘Giữa chúng ta không có kẻ thắng, người thua…’, tôi, tuy đã là sỹ quan cao cấp, vẫn không thông. Nhưng rồi càng ngày càng thấy tầm nhìn của anh ấy”.

Cuộc nói chuyện vô cùng quý giá, đặc biệt là với những gì diễn ra trong Dinh kể từ 12:30 ngày 30-4…

Trung tướng Nguyễn Văn Thái, sinh năm 1930.

Trung tướng Nguyễn Văn Thái, sinh năm 1930.

nvt-1930-1 nvt-1930-2