Lạng Sơn, 18-2-1979

CHIẾN TRANH…

Nhà thơ Nguyễn Duy có mặt tại Tam Lung, Lạng Sơn khi Đồng Đăng – cách đó 6km – đã thất thủ và ở lại Lạng Sơn cho đến khi quân ta phải bỏ mặt trận này. Hôm qua, trên đường quay lại “chiến trường xưa”, gặp lại các thành viên trong “tổ tự vệ” trường Đông Kinh Phố, thị xã Lạng Sơn, Nguyễn Duy đã đọc lại hai bài thơ ông viết vào những ngày đầu Chiến tranh Biên giới. Chúng ta có thể cảm nhận được “chiến tranh” thông qua cảm xúc không chỉ của bài thơ mà cả trong giọng đọc của ông.

DẠ HƯƠNG

Sẽ rất nhớ dáng người vừa thoáng gặp/chiều Lạng Sơn súng nổ rụng hoa đào/ những giọt máu của vườn cây vung vãi/ trường sơ tán rồi, cô giáo còn chốt lại/ khẩu súng thép chéo lưng con gái/ ôi tấm lưng kia ngỡ sinh ra để mà mềm mại/ dáng điệu ấy chốt lại lòng ta mãi/ như dạ hương thoáng gặp một đêm nào (Lạng Sơn, 22-2-1979 chứ không phải viết ngày 19 như nhà thơ nhớ nhầm)

LÊN MẶT TRẬN, NGÀY ĐẦU…

Lên xứ Lạng/ chưa thấy thành Tiên Xây/ đâu chùa Tam Thanh/ đâu nàng Tô Thị…/ Quân giặc tràn qua đèo Hữu Nghị/ Đồng Đăng thất thủ rồi/ pháo Bằng Tường dội sang xối xả/ dằng dặc dòng người sơ tán đổ về xuôi/ Lẫn lộn người Kinh, người Tày, người Dao/ nào gánh, nào xe, nào gùi, nào vác/ hiển hiện những ngày xưa loạn lạc/ biên ải xưa giặc giã mới tràn vào/ những gương mặt nghìn năm đanh sắt lại/ máu lửa ngỡ cũ rồi mà vẫn mới/ vẫn mới cả nón mê cả áo vá chân trần…/ Miếng cơm ăn lẫn cát bụi bên đường/ giấc ngủ ngồi che hờ tàu lá chuối/ ngôi nhà không bỏ trống sau lưng/ đàn trâu lang thang lũ gà con xao xác/ lũ trẻ con mắt tròn ngơ ngác/ chân trẻ con lũn cũn chạy như đùa/ Trẻ con trên ôtô, trên xe trâu, xe thồ/ trẻ con trên lưng trẻ con trên tay/ trẻ con lon ton níu váy níu áo/ đòn gánh nữa kìa kẽo kẹt nghiến trên vai/ một đầu gánh là trẻ con còn đầu kia là nồi là gạo/ mắt trẻ con cứ tròn thao láo/ như hòn sỏi ném theo đoàn quân đi…/ Bao lứa trẻ từng lớn lên như thế/ gặp lũ trẻ con nay bắt gặp tuổi thơ mình/ tuổi thơ của em/ tuổi thơ của anh/ gặp lại cả mấy thời chạy loạn/ thời là tản cư thời là sơ tán/ gian nan xưa cứ tưởng đã cũ rồi!/ Quân đi, quân đi/ ngược lên biên giới/có cái nhìn như sỏi ném sau tôi… (Lạng Sơn,18-2-1979 chứ không phải ngày 17 )